Neelie Kroes – Ik geloof heilig in gedrevenheid, en het accepteren van de consequenties

november 16, 2009

Als u terugkijkt op uw leven, gelooft u dan in een lot dat u op deze positie in Brussel heeft gebracht?

Nee, absoluut niet. Bijna alle stappen gaan gepaard met bloed, zweet en tranen. Het verhaal dat dingen vanzelf gebeuren, daar klopt niks van. De reden dat ik bijvoorbeeld in Brussel ben terechtgekomen is afhankelijk geweest van allerlei factoren. De belangrijkste was dat Barroso had verklaard dat hij in zijn team eenderde deel vrouwen wilde hebben. Ik ben dus zo’n excuus-truus om het zo maar te zeggen. Ik heb als kind nooit gedacht dat ik deze functie zou bekleden.

Hoe heeft u uw opleiding gekozen?

Ik zat op een lagere school waar geld werd ingezameld voor missieziekenhuizen in Afrika. Ik was gefascineerd door die verhalen en het samenwerken om leefomstandigheden te verbeteren. Aanvankelijk wilde ik daarom geneeskunde studeren. Maar mijn vader wilde de studie zelf betalen in plaats van dat ik gebruik zou maken van een studiebeurs. Hij had een eigen onderneming dus hij wist nooit hoe hij er na verloop van tijd financieel zou voorstaan. Als ik medicijnen zou studeren en er halverwege mee zou stoppen, had je er niks aan, vond hij. Bij economie had je dan nog je kandidaats waarmee je een kleine voorsprong op de arbeidsmarkt zou hebben. Het werd dus economie, want het was nog een tijd dat vaders echt wat te zeggen hadden over hun kinderen. Uiteindelijk vond ik dat gelukkig wel een leuke studie.

Zijn er elementen uit uw jeugd waar u nog dagelijks profijt van heeft?

Ik denk dat de Rotterdamse mentaliteit uit mijn ouderlijk huis, van mouwen opstropen en niet klagen nog veel invloed heeft.

Kunt u ook een specifiek moment aanwijzen waarin uw carrière zich heeft ontwikkeld?

Het is eigenlijk stap voor stap gegaan, en daar zit wel een rode draad in. Soms loopt het ook anders dan je had gepland. Ik wilde in eerste instantie naar Washington om te werken voor het IMF maar ik wijzigde mijn plan toen de prins op het witte paard langs kwam. Die is er later trouwens weer afgeflikkerd.

De politiek kwam voor mij als een logische stap. Als je de veranderingen die je zou willen toepassen niet via de wetenschap kan bereiken, en ook niet in het bedrijfsleven, dan ga je naar de politiek. Eerst gemeenteraadslid, dan Kamerlid, en vervolgens wil je achter die tafel zitten waar de besluiten genomen worden, en word je staatssecretaris of later minister. Er is dus niet een echte planning geweest. Maar elke keer wil je een stukje verder komen.

Heeft u leermeesters of idolen gehad?

Ik heb een aantal mensen die ik enorm respecteer en bewonder, maar dat zijn vaak mensen die in anonimiteit leven. Zo heb ik ooit tijdens een bezoek aan Vietnam in oorlogstijd een indrukwekkende ontmoeting gehad. Onze gids en vertaler wees mij erop dat wij tijdens het officiële gedeelte van het bezoek niet het ware gezicht van de oorlog te zien kregen, en hij nam mij in de vroege ochtend mee naar een sloppenwijk. Daar kwamen we bij een moeder die met haar zes kinderen onder een gietijzeren plaat tegen de regen schuilde. Ik wist aanvankelijk niet wat ik moest zeggen, maar toen ik in de hoek een Mariabeeldje zag staan, vroeg ik haar of zij veel moed uit haar geloof putte. Ze keek me aan, en gaf mij toen een zeer wijze les: ‘Dacht u dat ik daar tijd voor heb, ik ben alleen maar bezig om eten te vinden om mijn kinderen in leven te houden.’ Ik zag plotseling in dat ik mijn eigen denkbeeld op hen projecteerde, en dat het bijna onmogelijk is om in zulke situaties in te leven.

Bent u zelf gelovig?

Nee, het is een tijd geleden dat ik dat heb afgezworen. In eerste instantie ben ik er wel mee opgevoed, ben zelfs met de eerste ridder op het paard in de kerk getrouwd, ons kind werd gedoopt, maar toen was het voor mij op een gegeven moment voorbij. Met alle respect voor de mensen die dat wel hebben behouden. Voor mij is het heel duidelijk dat ik in Darwin geloof.

Heeft u wel bepaalde rituelen?

Ik hecht er zeer veel waarde aan Kerst te vieren met de mensen die me dierbaar zijn, maar dat is maar eens per jaar. Dagelijks is het vooral werk. Al die prinsen op hun witte paarden zijn weer weggehobbeld, mijn kinderen wonen in de Verenigde Staten dus wat dat betreft heb ik het lekker rustig. En met deze baan kun je, tenzij die al heel goed verankerd is, geen relatie opbouwen. Dan zou ik of mijn werk heel erg tekort doen, of de relatie. Ik ben heel gedisciplineerd aan de ene kant, en een workaholic aan de andere kant. Ik sta vroeg op en gebruik de lange Brusselse lunchpauzes om weer bij te lezen. Het werk duurt over het algemeen tot een uur of negen, tien ‘s avonds. En soms is er dan nog een kop soep in een café.

Zijn er naast bloed, zweet en tranen nog andere dingen essentieel om je dromen te bereiken?

Ik praat niet snel in dromen. In mijn vak is het belangrijk met beide benen op de grond te staan, en duidelijke doelen te stellen. Maar om daar te komen geloof ik heilig in gedrevenheid, en het accepteren van de consequenties.

Heeft u wel nog specifieke doelen voor de toekomst?

In ieder geval niet achter de geraniums zitten, want dan word ik een ellende voor mijn omgeving. Nou, misschien heb ik toch wel een kleine droom voor de lange termijn. Ik vind dat de positie van vrouwen nog veel verbetering behoeft, en dan heb ik het niet eens zozeer over West-Europa. Maar vooral elders in de wereld, daar is nog zo vreselijk veel te doen dat ik me kan voorstellen dat ik me daar nog eens op richt.

Heeft u nog een tip voor ons hoe ook wij op 68-jarige leeftijd zo actief kunnen zijn als u, zowel fysiek als geestelijk?

Deels is het natuurlijk geluk hebben dat het lichaam niet gaat haperen. Maar ik denk dat het heel veel uitmaakt of je echt plezier hebt in wat je doet. Dat wil niet zeggen dat ook ik het soms moeilijk vind en fouten maak. Maar ik sta nooit met de pest in mijn lijf op. Altijd heeft een nieuwe dag voor mij weer de uitdaging om er tegenaan te gaan.